อริยบุคคล 7 (Satta ariyapuggalā)
การจำแนกพระอริยะ 7 ประเภท ตามวิธีบรรลุ/ความแก่กล้าของอินทรีย์ (ปรากฏในภัททาลิสูตร, กีฏาคิริสูตร ฯลฯ)
- อุภโตภาควิมุต — หลุดพ้นทั้งสองส่วน (ได้อรูปสมาบัติ + สิ้นอาสวะ)
- ปัญญาวิมุต — หลุดพ้นด้วยปัญญา (สิ้นอาสวะแต่ไม่ได้อรูปสมาบัติครบ)
- กายสักขี — ผู้เห็นประจักษ์ด้วยกาย (ได้สมาบัติ + สิ้นสังโยชน์บางส่วน)
- ทิฏฐิปัตตะ — ผู้ถึงด้วยทิฏฐิ (เด่นปัญญา)
- สัทธาวิมุต — ผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา
- ธรรมานุสารี — ผู้แล่นไปตามธรรม (เด่นปัญญา กำลังสู่โสดาปัตติ)
- สัทธานุสารี — ผู้แล่นไปตามศรัทธา
ความสำคัญ
- ในภัททาลิสูตร: อริยบุคคลทั้ง 7 ถ้าพระพุทธเจ้าสั่งให้ “ก้าวลงในหล่ม” ก็ทำตามทันที (ว่าง่ายเพราะใคร่ในสิกขา) — ต่างจากปุถุชน
- 6-7 = ผู้กำลังเข้าสู่กระแส; 1-5 = ตั้งแต่โสดาบันขึ้นไป — จัดต่างจากอริยบุคคล 4 (ที่จัดตามสังโยชน์)
- ต่างกันที่ สัทธินทรีย์ vs ปัญญินทรีย์ เป็นใหญ่