ลำดับเข้าถึงสัจจะ 3 ขั้น
วิธีปฏิบัติต่อความจริงตามที่ทรงแสดงในจังกีสูตร — เป็นญาณวิทยา (epistemology) เชิงพุทธ ที่ไม่ด่วนยึดว่า “สิ่งนี้จริงเดียว”
- สัจจานุรักษ์ (รักษาสัจจะ) — เมื่อมีศรัทธา/ความชอบ/ฟังตามกัน/ตรึก/เพ่งด้วยทิฏฐิ พึงพูดตามจริงว่า “ศรัทธาของเราเป็นอย่างนี้” เท่านั้น ยังไม่ลงความเห็นว่า “นี่จริง สิ่งอื่นเท็จ” (เพราะธรรม 5 ฐานนี้มีวิบาก 2 ส่วน — เชื่อแน่ก็อาจเท็จ ไม่เชื่อก็อาจจริง)
- สัจจานุโพธ (ตรัสรู้สัจจะ) — ตรวจสอบครูว่าปลอดlobha (โลภ)-dosa (โทสะ)-moha (โมหะ)ไหม → เกิดศรัทธา → เข้าไปหา-นั่งใกล้-ฟัง-ทรงจำ-พิจารณา → เพียร → แทงตลอดปรมัตถสัจจะด้วยกายและปัญญา
- สัจจานุปัตติ (บรรลุสัจจะ) — เสพ เจริญ ทำให้มากซึ่งธรรมเหล่านั้น
ความสำคัญ
- เน้น “รักษาสัจจะ” ก่อน “ยึดสัจจะ” — กันการยึดทิฏฐิแบบ “แถวคนตาบอด” (อันธเวณี) ที่จูงต่อกันโดยไม่มีใครรู้เห็นจริง
- ลำดับธรรมอุปการะสู่การบรรลุ มีศรัทธาเป็นต้นทาง และความเพียรเป็นองค์ใกล้ผลที่สุด