สมณุทเทสอจิรวตะ (Acīravata Sāmaṇera)
สมณุทเทส (สามเณรหรือผู้บวชใหม่) ผู้อาศัยอยู่ในกระท่อมป่าแถวเวฬุวัน ราชคฤห์ เรียกโดยพระราชกุมารชยเสนะว่า “ท่านอัคคิเวสสนะ”
- ปรากฏในทันตภูมิสูตร: พระราชกุมารชยเสนะเสด็จมาถาม เรื่องเอกัคคตาแห่งจิตของภิกษุ — อจิรวตะอธิบายแต่ไม่สำเร็จ พระราชกุมารไม่เชื่อแล้วเสด็จหลีกไป
- อจิรวตะจึงเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเล่าเรื่อง พระพุทธเจ้าตรัสว่าพระราชกุมารยังอยู่ในกาม จะไม่เข้าใจผลของเนกขัมมะ แล้วทรงแสดงอุปมา 2 ข้อ (ภูเขาและช้าง) ซึ่งอจิรวตะยอมรับว่าตนไม่เคยสดับมาก่อน