สัจจกนิครนถบุตร

สัจจกะ นิครนถบุตร (Saccaka)

นักโต้วาทะชาวเวสาลี บุตรของนิครนถ์ (นักบวชนอกศาสนา) มีโคตรว่า อัคคิเวสสนะ (พระพุทธเจ้าทรงเรียกด้วยโคตรนี้) เป็นคนเจ้าปัญญา ลำพอง อ้างว่าโต้กับใครก็ทำให้สะท้านหวั่นไหวได้แม้แต่เสาไม้

บทบาท

• จูฬสัจจกสูตร (สูตรที่ 35): ท้าโต้เรื่องขันธ์ 5 เป็นอัตตา ต่อหน้าเจ้าลิจฉวี 500 → ถูกพระพุทธเจ้าหักด้วยคำถาม “บังคับขันธ์ได้หรือ” จนเหงื่อตก ยอมแพ้ นิมนต์ฉัน
• มหาสัจจกสูตร (สูตรที่ 36): กลับมาถามเรื่องกายภาวนา-จิตตภาวนา นำไปสู่การที่พระพุทธเจ้าทรงเล่าอัตชีวประวัติตรัสรู้

ข้อสังเกต

แม้ยอมรับความพ่ายแพ้และสรรเสริญพระพุทธเจ้า แต่ในพระสูตรทั้งสอง สัจจกะไม่ได้ประกาศตนถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ (ต่างจากพราหมณ์/นักบวชรายอื่นที่ถูกโปรด)