อังคุตตรนิกาย — เอตทัคควรรค
วรรคว่าด้วย เอตทัคคะ (ตำแหน่ง “ผู้เลิศ” ในด้านหนึ่งๆ) ที่พระพุทธเจ้าทรงแต่งตั้งสาวก 4 หมวด — เป็นที่มาของบัญชีเอตทัคคะที่อ้างทั่วไป
- เหตุได้เอตทัคคะ 4 (อรรถกถา): โดยเหตุเกิดเรื่อง · การมาก่อน (ตั้งความปรารถนาแต่อดีตชาติ) · ความช่ำชองชำนาญ · ความยิ่งด้วยคุณ
- เล่ม มมร มีอรรถกถาเล่าประวัติแต่ละท่านยาวมาก — หน้านี้สรุปเฉพาะคำประกาศในพระสูตร
ภิกษุผู้เลิศ (ข้อ ๑๔๖–๑๔๙)
| สาวก | เลิศด้าน |
|---|---|
| [[kondanna (พระอัญญาโกณฑัญญะ) | อัญญาโกณฑัญญะ]] |
| [[sariputta (พระสารีบุตร) | สารีบุตร]] |
| [[moggallana (พระมหาโมคคัลลานะ) | มหาโมคคัลลานะ]] |
| [[mahakassapa (พระมหากัสสปะ) | มหากัสสปะ]] |
| [[anuruddha (พระอนุรุทธะ) | อนุรุทธะ]] |
| ภัททิยกาฬิโคธาบุตร | เกิดตระกูลสูง |
| [[lakuntaka-bhaddiya (พระลกุณฏกภัททิยะ) | ลกุณฏกภัททิยะ]] |
| [[pindola-bharadvaja (พระบิณโฑลภารทวาชะ) | ปิณโฑลภารทวาชะ]] |
| ปุณณมันตานีบุตร | ธรรมกถึก |
| [[maha-kaccayana (พระมหากัจจายนะ) | มหากัจจานะ]] |
| [[rahula (พระราหุล) | ราหุล]] |
| รัฐปาละ | บวชด้วยศรัทธา |
| กุณฑธานะ | รับสลากก่อน |
| [[vangisa (พระวังคีสเถระ) | วังคีสะ]] |
| อุปเสนวังคันตบุตร | นำความเลื่อมใสมาโดยรอบ |
| ทัพพมัลลบุตร | จัดเสนาสนะ |
| ปิลินทวัจฉะ | เป็นที่รักของเทวดา |
| [[bahiya (พระพาหิยทารุจีริยะ) | พาหิยทารุจีริยะ]] |
| [[kumara-kassapa (พระกุมารกัสสป) | กุมารกัสสปะ]] |
| [[maha-kotthita (พระมหาโกฏฐิกะ) | มหาโกฏฐิตะ]] |
| [[ananda (พระอานนท์) | อานนท์]] |
| อุรุเวลกัสสปะ | มีบริษัทมาก |
| กาฬุทายี | ทำสกุลให้เลื่อมใส |
| พักกุละ | มีอาพาธน้อย |
| โสภิตะ | ระลึกชาติได้ |
| [[upali (พระอุบาลี) | อุบาลี]] |
| นันทกะ | กล่าวสอนนางภิกษุณี |
| [[nanda (พระนันทะ) | นันทะ]] |
| [[mahakappina (พระมหากัปปินะ) | มหากัปปินะ]] |
| สาคตะ | ฉลาดในเตโชธาตุ |
| [[radha (พระราธะ) | ราธะ]] |
| โมฆราชะ | ทรงจีวรเศร้าหมอง |
ภิกษุณีผู้เลิศ (ข้อ ๑๕๐)
มหาปชาบดีโคตมีเถรี (รัตตัญญู) · เขมา (ปัญญา) · อุบลวรรณา (ฤทธิ์) · ปฏาจารา (วินัย) · ธรรมทินนา (ธรรมกถึก) · นันทา (ยินดีในฌาน) · โสณา (ปรารภเพียร) · สกุลา (ทิพยจักษุ) · ภัททากุณฑลเกสา (ตรัสรู้เร็ว) · ภัททกาปิลานี (ระลึกชาติ) · ภัททากัจจานา (ได้อภิญญาใหญ่; = พระนางยโสธรา) · กีสาโคตมี (ทรงจีวรเศร้าหมอง) · สิคาลมาตา (พ้นด้วยศรัทธา)
อุบาสกผู้เลิศ (ข้อ ๑๕๑)
ตปุสสะ-ภัลลิกะ (ถึงสรณะก่อน) · อนาถบิณฑิก (ทายก) · จิตตคหบดี (ธรรมกถึก) · หัตถกอาฬวี (สงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุ 4) · มหานามะ (ถวายของประณีต) · อุคคคหบดีชาวเวสาลี (ถวายโภชนะชื่นใจ) · อุคคคหบดีชาวหัตถิคาม (สังฆอุปัฏฐาก) · สูรัมพัฏฐ (เลื่อมใสมั่น) · หมอชีวกโกมารภัจ (เลื่อมใสในบุคคล) · นกุลปิตา (คุ้นเคย)
อุบาสิกาผู้เลิศ (ข้อ ๑๕๒)
สุชาดา (ถึงสรณะก่อน) · วิสาขามิคารมารดา (ทายิกา) · ขุชชุตตรา (พหูสูต) · สามาวดี (อยู่ด้วยเมตตา) · อุตตรานันทมารดา (ยินดีในฌาน) · สุปปวาสาโกลิยธิดา (ถวายของประณีต) · สุปปิยา (พยาบาลภิกษุไข้) · กาติยานี (เลื่อมใสมั่น) · นกุลมารดา (คุ้นเคย) · กาฬีชาวกุรรฆริกา (เลื่อมใสจากการได้ฟัง)
ความสำคัญ: เป็นแหล่งอ้างอิงหลักของ “เอตทัคคะ” 4 หมวด — แต่ละท่านได้ความเลิศเฉพาะทางจากการตั้งความปรารถนาบำเพ็ญบารมีข้ามภพ