อิทธิปาทสังยุต ปาวาลวรรค

อิทธิปาทสังยุต — ปาวาลวรรค (วรรคที่ 1)

วรรคแรกของ อิทธิปาทสังยุต (SN 51 — ว่าด้วย อิทธิบาท 4) ในมหาวารวรรค — 10 สูตร

อิทธิบาท 4 (ธรรมเป็นเหตุให้ถึงความสำเร็จ/ฤทธิ์) = สมาธิประกอบปธานสังขาร อาศัย:

1. ฉันทะ (ความพอใจ) → ฉันทสมาธิ
2. วิริยะ (ความเพียร) → วิริยสมาธิ
3. จิตตะ (ความตั้งใจ) → จิตตสมาธิ
4. วิมังสา (การไตร่ตรอง) → วิมังสาสมาธิ

• อปารสูตร (ข้อ ๑๑๐๘) — เจริญอิทธิบาท 4 ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งโน้น (นิพพาน) จากที่มิใช่ฝั่ง
• วิรัทธสูตร · อริยสูตร · นิพพุตสูตร — ผู้พลาดอิทธิบาท 4 = พลาดทางสิ้นทุกข์; เจริญแล้ว = อริยะนำออก ดับสนิท
• ปเทสสูตร · สัมมัตตสูตร — เจริญอิทธิบาทบางส่วน/บริบูรณ์ → ฤทธิ์บางส่วน/ทั้งหมด
• ภิกขุสูตร · พุทธสูตร · ญาณสูตร — พระพุทธเจ้า/ภิกษุบรรลุ**อิทธิวิธี**และความสิ้นอาสวะด้วยอิทธิบาท 4
• เจติยสูตร (ข้อ ๑๑๓๕) — ที่ปาวาลเจดีย์ เวสาลี: ตรัสว่าผู้เจริญอิทธิบาท 4 ดีแล้ว เมื่อจำนงพึงดำรงอยู่ได้กัปหรือเกินกัป; ทรงทำนิมิตชัด แต่พระอานนท์มิได้ทูลอาราธนา (เพราะมารดลใจ) → ทรงปลงอายุสังขาร (จุดเริ่มเหตุการณ์ก่อนมหาปรินิพพาน)

ความสำคัญ: อิทธิบาท 4 ไม่ใช่แค่ฤทธิ์ แต่เป็นฐานของการบรรลุธรรมและการกำหนดอายุสังขาร; เจติยสูตร เป็นบริบทสำคัญทางพุทธประวัติ (ปลงอายุสังขารที่ปาวาลเจดีย์)