อเสขธรรม 10 (Dasa asekhā dhammā)

ธรรมของพระอเสขะ (อรหันต์ ผู้ไม่ต้องศึกษาอีก) 10 ประการ = อริยมรรคมีองค์ 8 + อีก 2:

1-8. สัมมาทิฏฐิ / สัมมาสังกัปปะ / สัมมาวาจา / สัมมากัมมันตะ / สัมมาอาชีวะ / สัมมาวายามะ / สัมมาสติ / สัมมาสมาธิ
9. สัมมาญาณะ — ความรู้ชอบ (ปัจจเวกขณญาณ/อรหัตตผลญาณ)
10. สัมมาวิมุตติ — ความหลุดพ้นชอบ

(เรียกรวมว่า สัมมัตตะ 10)

ความสำคัญ

  • ภิกษุผู้ประกอบอเสขธรรม 10 = นาบุญของโลกที่ไม่มียิ่งกว่า (อาหุเนยฺโย ทักขิเณยฺโย) — เปรียบม้าอาชาไนยที่ฝึกครบ 10 องค์เป็นม้าทรงพระราชา (ภัททาลิสูตร)
  • มรรค 8 (เสขะ) + ญาณ + วิมุตติ = ครบวงจรของผู้ถึงที่สุด