สมณมุณฑิกสูตร (Samaṇamaṇḍikā Sutta)
พระพุทธเจ้าแก้วาทะของอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตร ผ่านการเล่าของช่างไม้ปัญจกังคะ ที่เชตวัน เมืองสาวัตถี (อุคคาหมานะอยู่มัลลิการาม)
- วาทะปริพาชก: ผู้มีธรรม 4 (ไม่ทำชั่วทาง กาย-วาจา-ความดำริ-อาชีพ) = ผู้มีกุศลสมบูรณ์ เป็นสมณะถึงภูมิอันอุดม
- ทรงหักด้วยอุปมาเด็กอ่อนนอนหงาย: ถ้าเพียงไม่ทำชั่ว 4 อย่างก็สมบูรณ์ เด็กทารกที่ยังไม่รู้จัก “กาย/วาจา/ความดำริ/อาชีพ” เลยก็ต้องสมบูรณ์ยิ่งกว่า — เพียงงดเว้นยังไม่พอ ต้องมีการเจริญกุศลด้วย
- ทรงบัญญัติธรรม 13 (เสขภูมิ — ทางปฏิบัติ): รู้จักศีลอกุศล/กุศล, ความดำริอกุศล/กุศล, สมุฏฐาน (จิต/สัญญา) และความดับของมัน; ดับศีลอกุศลด้วยละทุจริต-เจริญสุจริต-สัมมาอาชีวะ; ขับเคลื่อนด้วยสัมมัปปธาน 4 (เพียรในกุศล-อกุศล); ดับความดำริอกุศลด้วยปฐมฌาน ดับความดำริกุศลด้วยทุติยฌาน
- อเสขภูมิ — อเสขธรรม 10: ผู้มีกุศลสมบูรณ์ที่แท้คือผู้ประกอบด้วยมรรค 8 ของพระอเสขะ + สัมมาญาณ + สัมมาวิมุตติ (= ธรรมพระอรหันต์)
- ใจความ: การเป็นสมณะที่สมบูรณ์ไม่ใช่แค่ “ไม่ทำชั่ว” แต่ต้องเจริญมรรคจนถึงอเสขะ