ภัย 4 ของบรรพชิต (Cattāri bhayāni)

เหตุที่ทำให้ผู้ออกบวชทนอยู่ไม่ได้แล้วสึก 4 ประการ — อุปมาด้วยภัยของผู้ลงน้ำ (จากจาตุมสูตร)

  1. ภัยแต่คลื่น (อูมิภัย) = ความคับใจ/โกรธ เมื่อถูกตักเตือน (แม้จากผู้น้อย) → ทนคำสอนไม่ได้
  2. ภัยแต่จระเข้ (กุมภีลภัย) = เห็นแก่ท้อง (โอทริกัตตะ) → ทนข้อวินัยเรื่องอาหารไม่ได้
  3. ภัยแต่น้ำวน (อาวัฏฏภัย) = กามคุณ 5 → เห็นฆราวาสเสพสุขแล้วอยากกลับ
  4. ภัยแต่ปลาร้าย (สุสุกาภัย) = มาตุคาม (หญิง) → ราคะครอบงำ

ความสำคัญ

  • เป็นเครื่องเตือนผู้บวชให้รู้เท่าทันเหตุแห่งการสึก — กุญแจคือ อดทนต่อคำสอน + สำรวมอินทรีย์ + ยินดีในเนกขัมมะ
  • โยงกับเนกขัมมะ และอินทรียสังวร