จาตุมสูตร (มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ สูตรที่ ๖๗ — ภัย 4 ของบรรพชิต)
ที่อามลกีวัน บ้านจาตุมา — ภิกษุ 500 รูป (นำโดยพระสารีบุตร-พระโมคคัลลานะ) มาเฝ้า ส่งเสียงดัง “ราวกะชาวประมงแย่งปลา” → พระพุทธเจ้าทรงประณามขับไล่
การอ้อนวอนให้ทรงรับสงฆ์คืน
- เจ้าศากยะชาวจาตุมา + ท้าวสหัมบดีพรหม ทูลขอให้ทรงอนุเคราะห์ — อุปมา ข้าวกล้าอ่อนขาดน้ำ / ลูกโคอ่อนไม่เห็นแม่ (ภิกษุใหม่ไม่ได้เฝ้าจะเสื่อม) → ทรงรับคืน
- ทรงถามใจสารีบุตร-โมคคัลลานะ: สารีบุตรคิด “พระองค์จะอยู่สบาย เราก็จะอยู่สบาย” → ทรงห้าม “อย่าคิดเช่นนั้นอีก”; โมคคัลลานะคิด “เรากับสารีบุตรจะช่วยปกครองสงฆ์” → ทรงรับรอง
ภัย 4 ของผู้ออกบวช (อุปมาภัยในน้ำ)
ผู้ลงน้ำพึงกลัว 4 ภัย — เปรียบผู้บวชที่อาจสึก:
- ภัยแต่คลื่น = ความคับใจ/โกรธ เมื่อถูกเพื่อนพรหมจรรย์ (แม้รุ่นน้อง) ตักเตือน → ทนไม่ได้ สึก
- ภัยแต่จระเข้ = เห็นแก่ท้อง (โอทริกัตตะ) — ทนข้อจำกัดเรื่องอาหารไม่ได้
- ภัยแต่น้ำวน = กามคุณ 5 — เห็นฆราวาสเสพสุข อยากกลับไป
- ภัยแต่ปลาร้าย = มาตุคาม (หญิง) — ราคะครอบงำ
ความสำคัญ
- แสดงเหตุที่ภิกษุสึก 4 ประการ (โกรธ/เห็นแก่ท้อง/กาม/หญิง) — เตือนผู้บวชให้ระวัง
- ตัวอย่างการที่พระพุทธเจ้าประณามเพื่อสั่งสอน แล้วทรงรับคืนเมื่อมีผู้อ้อนวอนด้วยเหตุผลเรื่องภิกษุใหม่