ปธานิยังคะ 5 (Padhāniyaṅga)
องค์แห่งความเพียร 5 — คุณสมบัติที่ทำให้ผู้ปฏิบัติบรรลุธรรมเร็วหรือช้า (จากโพธิราชกุมารสูตร)
- ศรัทธา — เชื่อพระโพธิญาณของตถาคต
- อาพาธน้อย — มีสุขภาพดี ธาตุไม่เย็น/ร้อนเกิน ควรแก่การเพียร
- ไม่โอ้อวด ไม่มีมายา ซื่อตรง — เปิดเผยตนตามจริงต่อครู/เพื่อนพรหมจรรย์
- ปรารภความเพียร — เพียรละอกุศล เจริญกุศล
- มีปัญญา — เห็นความเกิด-ดับ (อุทยัพพยญาณ) นำสู่ความสิ้นทุกข์
ความสำคัญ
- เป็นคำตอบของพระพุทธเจ้าต่อคำถาม “ใช้เวลานานเท่าไรจึงบรรลุ” — ขึ้นกับความพร้อมขององค์ 5 นี้ ผู้พร้อมครบ “สอนเย็นบรรลุเช้า สอนเช้าบรรลุเย็น”
- ใกล้เคียงกับสัมมัปปธานและอินทรีย์ 5 (ศรัทธา-วิริยะ-สติ-สมาธิ-ปัญญา) แต่เน้นเงื่อนไขเริ่มต้นของผู้เพียร