สักกปัญหสูตร (มหาวรรค สูตรที่ ๘)
ท้าวสักกะ จอมเทพทูลถามปัญหา พระพุทธเจ้า ที่ อินทสาลคูหา — สาวรากเหง้าของความขัดแย้งถึง ปปัญจะ
ปัญหาแกนและคำตอบ (ลำดับเหตุ)
“ทำไมสัตว์อยากอยู่ไม่มีเวร แต่กลับมีเวร?”
- เวร/อาชญา/ข้าศึก เกิดจาก อิสสา (ริษยา) + มัจฉริยะ (ตระหนี่)
- อิสสา-มัจฉริยะ เกิดจาก ปิยาปปิยะ (อารมณ์ที่รัก/ไม่เป็นที่รัก)
- ปิยาปปิยะ เกิดจาก ฉันทะ (ความพอใจ)
- ฉันทะ เกิดจาก วิตก (ความตรึก)
- วิตก เกิดจาก ปปัญจสัญญาสังขา (ปปัญจะ — ความคิดปรุงแต่งฟุ้งซ่าน)
ทางดับ
ปฏิบัติให้ถึงความดับปปัญจสัญญา:
- พิจารณาเลือก เสพ/ไม่เสพ โสมนัส-โทมนัส-อุเบกขา (เสพอันที่ทำให้กุศลเจริญ-อกุศลเสื่อม)
- สำรวมในพระปาติโมกข์ + คุ้มครองอินทรีย์ (อินทรียสังวร)
บทสรุป
ท้าวสักกะได้ ดวงตาเห็นธรรม = โสดาบัน (อริยผล 4)
ที่อ้างอิง
มมร เล่ม 14 (ทีฆนิกาย มหาวรรค) ข้อ 246– | ที.ม. ๑๐
แหล่งสรุป: แหล่ง-สักกปัญหสูตร