สักกปัญหสูตร (มหาวรรค สูตรที่ ๘)

ท้าวสักกะ จอมเทพทูลถามปัญหา พระพุทธเจ้า ที่ อินทสาลคูหา — สาวรากเหง้าของความขัดแย้งถึง ปปัญจะ

ปัญหาแกนและคำตอบ (ลำดับเหตุ)

“ทำไมสัตว์อยากอยู่ไม่มีเวร แต่กลับมีเวร?”

  • เวร/อาชญา/ข้าศึก เกิดจาก อิสสา (ริษยา) + มัจฉริยะ (ตระหนี่)
  • อิสสา-มัจฉริยะ เกิดจาก ปิยาปปิยะ (อารมณ์ที่รัก/ไม่เป็นที่รัก)
  • ปิยาปปิยะ เกิดจาก ฉันทะ (ความพอใจ)
  • ฉันทะ เกิดจาก วิตก (ความตรึก)
  • วิตก เกิดจาก ปปัญจสัญญาสังขา (ปปัญจะ — ความคิดปรุงแต่งฟุ้งซ่าน)

ทางดับ

ปฏิบัติให้ถึงความดับปปัญจสัญญา:

  • พิจารณาเลือก เสพ/ไม่เสพ โสมนัส-โทมนัส-อุเบกขา (เสพอันที่ทำให้กุศลเจริญ-อกุศลเสื่อม)
  • สำรวมในพระปาติโมกข์ + คุ้มครองอินทรีย์ (อินทรียสังวร)

บทสรุป

ท้าวสักกะได้ ดวงตาเห็นธรรม = โสดาบัน (อริยผล 4)

ที่อ้างอิง

มมร เล่ม 14 (ทีฆนิกาย มหาวรรค) ข้อ 246– | ที.ม. ๑๐

แหล่งสรุป: แหล่ง-สักกปัญหสูตร