ทีฆนขสูตร (Dīghanakha Sutta)
พระพุทธเจ้าสนทนากับทีฆนขปริพาชก (อัคคิเวสสนโคตร — หลานของพระสารีบุตร) ที่ถ้ำสุกรขาตา เขาคิชฌกูฏ เมืองราชคฤห์ — สูตรที่พระสารีบุตรบรรลุอรหัตขณะถวายงานพัด
- ทีฆนขะถือทิฏฐิ “สิ่งทั้งปวงไม่ควรแก่เรา” (ไม่ชอบใจทุกสิ่ง = วิภวทิฏฐิ) ทรงชี้ว่าแม้ทิฏฐินั้นก็ไม่ควรยึด
- ทิฏฐิ 3 แบบ: สิ่งทั้งปวงควร (สัสสตะ-ใกล้ราคะ) / ไม่ควร (ใกล้วิราคะ) / บางอย่างควรบางอย่างไม่ควร — การยึดมั่นทิฏฐิใดๆ นำสู่วิวาท ทุ่มเถียง เบียดเบียน; วิญญูชนเห็นโทษนี้จึงสละคืนทิฏฐิ ไม่ยึดถืออันใหม่
- พิจารณากาย: กายนี้เป็นที่ประชุมมหาภูต 4 ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา → ละความเยื่อใยในกาย
- เวทนา 3 (สุข/ทุกข์/อทุกขมสุข) เกิดได้ทีละอย่าง ล้วนไม่เที่ยง อาศัยปัจจัย → อริยสาวกเห็นแล้วหน่าย คลายกำหนัด หลุดพ้น; ผู้หลุดพ้น “พูดตามโวหารโลก แต่ไม่ยึดมั่นด้วยทิฏฐิ”
- ผล: พระสารีบุตร (ฟังอยู่ขณะถวายงานพัด อุปสมบทได้กึ่งเดือน) บรรลุอรหัตเพราะไม่ถือมั่น; ทีฆนขะได้ธรรมจักษุ (โสดาบัน) แล้วแสดงตนเป็นอุบาสก
- อัคคิเวสสนะเป็นชื่อโคตร (โคตรเดียวกับสัจจกะ แต่คนละคน)