อิสิคิลิสูตร (Isigili Sutta)
พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลาย ณ ภูเขาอิสิคิลิ ราชคฤห์ — ว่าด้วยที่มาของชื่อภูเขาอิสิคิลิ และรายพระนามพระปัจเจกพุทธเจ้า 500 องค์
- ทรงชี้ให้ภิกษุดูภูเขาใหญ่รอบราชคฤห์ 5 ลูก คือ เวภาระ ปัณฑวะ เวปุลละ คิชฌกูฏ และอิสิคิลิ โดยภูเขาทุกลูกมีชื่อและบัญญัติต่างกัน แต่ภูเขาอิสิคิลิมีชื่อนี้มาแต่ดั้งเดิม
- ที่มาของชื่อ “อิสิคิลิ”: แต่ก่อนมาพระปัจเจกพุทธเจ้า 500 องค์อาศัยอยู่ที่นี่มาช้านาน คนเห็นท่านเดินเข้าภูเขาแต่ไม่เห็นออกมา จึงพูดกันว่า “ภูเขาลูกนี้กลืนกินฤาษี” เลยเรียกว่า “อิสิคิลิ” (ภูเขากลืนฤาษี)
- ทรงระบุพระนามพระปัจเจกพุทธเจ้าในรูปฉันท์ ได้แก่ อริฏฐะ อุปริฏฐะ ตครสิขี ยสัสสี สุทัสสนะ ปิยทัสสี คันธาระ ปิณโฑละ อุปาสภะ นิถะ ตถะ สุตวา ภาวิตัตตะ สุมภะ สุภะ เมถุละ อัฏฐมะ อถัสสเมฆะ อนิฆะ สุทาฐะ หิงคูะ หิงคะ ชาลี อัฏฐกะ โกสัลละ อถะ สุพาหุ อุปเนมิส เนมิส สันติจิตตะ สัจจะ ตถะ วิรชะ บัณฑิต กาฬ อุปกาฬ วิชิต ชิต อังค ปังค คุติจฉิต ปัสสี อปราชิต สัตถา ปวัตตา สรภังค โลมหังส อุจจังคมาย อลิต อนาสว มโนมย พันธุมา ตทาธิมุต วิมล เกตุมา เกตุมพราค มาตังค อริย อัจจุต อัจจุตคามพยามก สุมังคล ทัพพิล สุปติฏฐิต อสัยห เขมาภิรต โสรต ทุรันนย สังฆ อุชุชย สัยห อานันทะ นันทะ อุปนันทะ ภารทวาช โพธิ มหานาม อุตตร เกสี สิขี สุนทร ภารทวาช ติสส อุปติสส อุปสีทรี สีทรี มังคล อุสภ อุปณีต อุโปสก สุนทร สัจจนาม เชต ชยันต ปทุม อุปปล ปุทุมุตตร รักขิต ปัพพต มานัตถัทธ โสภิต วีตราค กัณห เป็นต้น
- ทรงยืนยันว่าพระปัจเจกพุทธเจ้าเหล่านี้ล้วนสิ้นตัณหา หมดกิเลส ปรินิพพานแล้ว ทรงเชิญให้ภิกษุไหว้ท่านเหล่านั้น
ความสำคัญ
- แหล่งสำคัญที่สุดในพระไตรปิฎกสำหรับรายพระนามพระปัจเจกพุทธเจ้า จำนวนมาก
- แสดงว่าราชคฤห์มีประวัติผูกพันกับพระปัจเจกพุทธเจ้า ไม่เพียงแต่พระพุทธเจ้าโคตมะ
- โยง: rajagaha (ราชคฤห์), magadha (มคธ)