เสวิตัพพาเสวิตัพพสูตร (Sevitabba-asevitabba Sutta)

พระพุทธเจ้าทรงแสดงหัวข้อย่อแล้วพระสารีบุตรขยายความ ที่เชตวัน เมืองสาวัตถี — ว่าด้วยธรรมที่ “ควรเสพ” (เสวิตัพพะ) และ “ไม่ควรเสพ” (อเสวิตัพพะ)

  • เกณฑ์ตัดสินเดียว: สิ่งใดเสพแล้ว อกุศลเจริญ-กุศลเสื่อม = ไม่ควรเสพ; สิ่งใดเสพแล้ว อกุศลเสื่อม-กุศลเจริญ = ควรเสพ (ใช้เกณฑ์เดียวกันนี้กับทุกหมวด)
  • พระสารีบุตรขยายเกณฑ์นี้ครอบทุกด้านของชีวิต:
    • ความประพฤติทางกาย วาจา ใจ (กายสมาจาร วจีสมาจาร มโนสมาจาร)
    • ความคิดจิตที่เกิดขึ้น (จิตตุปบาท), สัญญาที่ได้ (สัญญาปฏิลาภ), ทิฏฐิที่ได้ (ทิฏฐิปฏิลาภ), อัตภาพที่ได้ (อัตตภาวปฏิลาภ)
    • อารมณ์ทางอายตนะ 6: รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์
    • ปัจจัย 4: จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานเภสัช — และ บ้าน นิคม นคร ชนบท บุคคล ที่คบ
    • ทุกหมวดวัดด้วยผล: เสพแล้วกุศลเจริญหรืออกุศลเจริญ
  • ทรงรับรอง (อนุโมทนา) คำขยายของพระสารีบุตรว่าถูกต้อง
  • ความสำคัญ: ให้ หลักวินิจฉัยเชิงผล (ดูที่กุศล-อกุศลที่เกิด) สำหรับทุกการเลือกในชีวิต — เป็นเกณฑ์เดียวกับที่ใช้ในพาหิติยสูตรที่ว่ากรรมใดวิญญูชนติเตียน=ควรละ