มักขลิโคสาล (Makkhali Gosāla)
หนึ่งในครูทั้ง 6 — ผู้ก่อตั้งลัทธิอาชีวก (Ājīvika) ในสมัยพุทธกาล
- สอนอเหตุกทิฏฐิ — “ไม่มีเหตุไม่มีปัจจัยเพื่อความเศร้าหมองหรือบริสุทธิ์ของสัตว์ ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ไม่มีเรี่ยวแรงของบุรุษ”
- สัตว์ทั้งปวงแปรไปตามนิยติ (ความแน่นอน/ชะตาฟ้าลิขิต) และสงคติ (การประจวบ) — เสวยสุขทุกข์ในอภิชาติ 6 ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้โดยไม่อาจเปลี่ยนได้
- อภิชาติ 6: กัณหาภิชาติ (ดำ), นีลาภิชาติ (เขียว), โลหิตาภิชาติ (แดง), หลิททาภิชาติ (เหลือง), สุกกาภิชาติ (ขาว), ปรมสุกกาภิชาติ — ลัทธิสูงสุดของเจ้าลัทธิเอง
พระพุทธเจ้าทรงวิจารณ์มักขลิโคสาลรุนแรงกว่าครูทั้ง 6 คนอื่น (ยังไม่ระบุที่มา / ต้องตรวจสอบ)
ปรากฏใน SN 24.7 ว่าขันธ์ 5 คือเหตุให้ทิฏฐินี้เกิด; อริยสาวกผู้เห็นขันธ์ไม่เที่ยงย่อมละได้