ขันธ์ 5 (กองแห่งชีวิต 5 ประการ)
องค์ประกอบของ “สัตว์/บุคคล” ที่พิจารณาในธัมมานุปัสสนา (สติปัฏฐาน 4):
- รูป — ส่วนกาย
- เวทนา — ความรู้สึกสุข-ทุกข์-เฉย (ดู สัญญา)
- สัญญา — ความกำหนดหมาย
- สังขาร — ความปรุงแต่ง
- วิญญาณ — ความรู้แจ้งอารมณ์
วิธีเจริญ: รู้ชัดว่า “รูปเป็นอย่างนี้ เกิด-ดับอย่างนี้…” ทุกขันธ์ → เห็นความไม่เที่ยง (อนิจจัง) และความไม่ใช่ตัวตน
เชื่อมโยง
- การยึดขันธ์ 5 = อุปาทานขันธ์ = ตัวทุกข์ (อริยสัจ ข้อทุกข์)
- โยงกับการวิเคราะห์ อัตตา/ปฏิจจสมุปบาท
แหล่ง: แหล่ง-มหาสติปัฏฐานสูตร