มหาปุณณมสูตร (Mahāpuṇṇama Sutta)
ภิกษุรูปหนึ่งทูลถามชุดปัญหาเรื่องอุปาทานขันธ์แก่พระพุทธเจ้า ในคืนเพ็ญที่บุพพาราม (ปราสาทวิสาขา) เมืองสาวัตถี — ภิกษุ 60 รูปบรรลุอรหันต์ท้ายสูตร
- อุปาทานขันธ์ 5 มีมูลคือฉันทะ; อุปาทานไม่ใช่อันเดียวกับขันธ์ ไม่ใช่อื่นจากขันธ์ — ความกำหนัดพอใจในขันธ์ = ตัวอุปาทาน
- เหตุบัญญัติแต่ละขันธ์: รูป←มหาภูต 4 · เวทนา/สัญญา/สังขาร←ผัสสะ · วิญญาณ←นามรูป
- สักกายทิฏฐิ 20: ปุถุชนเห็นแต่ละขันธ์เป็นอัตตา 4 นัย (เป็นอัตตา/อัตตามีขันธ์/ขันธ์ในอัตตา/อัตตาในขันธ์) → อริยสาวกไม่เห็นเช่นนั้น = ไม่มีสักกายทิฏฐิ
- คุณ-โทษ-นิสสรณะของขันธ์: คุณ=สุขโสมนัสอาศัยขันธ์ · โทษ=ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ · นิสสรณะ=ละฉันทราคะ
- ละมานานุสัย: เห็นทุกขันธ์ว่า “ไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่เรา ไม่ใช่อัตตาของเรา”
- ปมท้ายสูตร: ภิกษุปริวิตก “ถ้าขันธ์เป็นอนัตตา กรรมที่อนัตตาทำจะถูกตนได้อย่างไร?” (ลอบยึดสัสสตทิฏฐิ) → ทรงสอนอนิจจ-ทุกข-อนัตตา → หน่าย-คลายกำหนัด-หลุดพ้น