อุปาทาน 4

อุปาทาน 4 (ความยึดมั่นถือมั่น)

ความยึดมั่น 4 อย่าง องค์หนึ่งใน ปฏิจจสมุปบาท (ตัณหา→อุปาทาน→ภพ):

1. กามุปาทาน — ยึดในกาม
2. ทิฏฐุปาทาน — ยึดในความเห็น (ทิฏฐิ)
3. สีลัพพตุปาทาน — ยึดในศีลพรตที่งมงาย
4. อัตตวาทุปาทาน — ยึดในวาทะว่ามีตัวตน

ความสำคัญใน จูฬสีหนาทสูตร

จูฬสีหนาทสูตร ใช้ “การรอบรู้อุปาทานครบทั้ง 4” เป็นเกณฑ์ตัดสินว่าศาสนาใดมีสมณะแท้ — ลัทธิอื่นรู้ไม่ครบ (มักหยุดที่กามุปาทาน) มีแต่พระตถาคตที่บัญญัติความรอบรู้อุปาทานครบทั้ง 4 โดยชอบ อุปาทานทั้ง 4 มี ตัณหา เป็นเหตุเกิด เมื่อละอวิชชา-เกิดวิชชา ย่อมไม่ถือมั่น → ปรินิพพาน

ปรากฏใน: จูฬสีหนาทสูตร