ไตรลักษณ์ (tilakkhaṇa)

ลักษณะสามัญ 3 ประการของสังขตธรรม/ขันธ์ 5 ที่อริยสาวกพิจารณาเห็นเพื่อเบื่อหน่ายคลายกำหนัด

• อนิจจัง — ไม่เที่ยง เกิด-ดับ แปรปรวน
• ทุกขัง — เป็นทุกข์ ทนอยู่ไม่ได้ ถูกบีบคั้น
• อนัตตา — ไม่ใช่ตัวตน บังคับบัญชาไม่ได้
• แม่บทพิจารณา: “สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา → นั่นไม่ใช่ของเรา ไม่เป็นเรา ไม่ใช่ตัวตนของเรา”
• เห็นไตรลักษณ์ → นิพพิทา → วิราคะ → วิมุตติ; เป็นแกนของขันธสังยุตทั้งหมด