สฬายตนสังยุต — สุทธวรรค (วรรคที่ 1)

วรรคแรกของสฬายตนสังยุต (SN 35 — สังยุตใหญ่สุด ว่าด้วยอายตนะ 6) ที่สาวัตถี — 10 สูตร แสดงอายตนะภายใน/ภายนอก เป็นไตรลักษณ์

หมายเหตุชื่อ: บท “รวม” ท้ายปัณณาสก์เรียกวรรคนี้ว่า สุทธวรรค (ใช้เป็นชื่อทางการ) แต่ header ในเนื้อเล่ม มมร พิมพ์ว่า “อนิจจวรรคที่ ๑” — ซ้ำกับวรรคที่ 5 (อนิจจวรรค) จึงยึดชื่อ “สุทธวรรค” ตามบทรวมเพื่อไม่ให้ชนกัน

  • อายตนะภายใน 6 (อัชฌัตติกะ): จักขุ (ตา) · โสตะ (หู) · ฆานะ (จมูก) · ชิวหา (ลิ้น) · กาย · มโน (ใจ)
  • อายตนะภายนอก 6 (พาหิระ): รูป · เสียง · กลิ่น · รส · โผฏฐัพพะ · ธรรมารมณ์

โครง 10 สูตร = อายตนะ 2 ฝั่ง × ไตรลักษณ์ 3 + มุมกาล 3:

#สูตรสาระ
1–3อัชฌัตติก- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตรอายตนะภายใน 6 เป็น อนิจจ → ทุกข์ → อนัตตา
4–6พาหิร- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตรอายตนะภายนอก 6 เป็น อนิจจ → ทุกข์ → อนัตตา
7–9อตีตานาคตปัจจุปันน- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตรอายตนะภายใน (อดีต/อนาคต/ปัจจุบัน) เป็นไตรลักษณ์
10พาหิรสูตรอายตนะภายนอก (อดีต/อนาคต/ปัจจุบัน) เป็นไตรลักษณ์
  • บทสรุปทุกสูตร: อริยสาวกผู้สดับ เห็นอย่างนี้ → เบื่อหน่าย (นิพพิทา) → คลายกำหนัด (วิราคะ) → หลุดพ้น (วิมุตติ) → รู้ว่า “ชาติสิ้นแล้ว…”

ความสำคัญ: ยกไตรลักษณ์มาจับอายตนะ 6 (แทนที่จะจับขันธ์ 5 แบบขันธสังยุต) — เป็นประตูสู่นิพพิทาวิราคะวิมุตติ ทางอายตนะ