สมถะและวิปัสสนา

ธรรมคู่ที่เป็นแกนของภาวนา — สองทางอบรมจิตสู่วิมุตติ

• สมถะ = ความสงบ — อบรมจิตให้ตั้งมั่นเป็นสมาธิ (ผล: เจโตวิมุตติ, ข่มราคะ)
• วิปัสสนา = ความเห็นแจ้ง — อบรมปัญญาเห็นไตรลักษณ์ (ผล: ปัญญาวิมุตติ, ถอนอวิชชา)
• ธรรม 2 ที่ควรเจริญเพื่อรู้ยิ่ง (อังคุตตร ทุกนิบาต): สมถะเพื่อข่มราคะ · วิปัสสนาเพื่อถอนอวิชชา
• เจริญคู่กัน (ยุคนัทธ) นำสู่มรรคและนิพพาน

โยงสติปัฏฐาน · ฌาน