อังคุตตรนิกาย — ทุกนิบาต เปยยาลรวม (ส่วนปลาย)
พระสูตรที่ไม่จัดเข้าในปัณณาสก์ (ข้อ ๔๒๕–๔๓๙) — ปิดท้ายทุกนิบาต ด้วยชุดสูตรสั้น 2 กลุ่ม
กลุ่มที่ 1 — ชุดธรรมฝ่ายลบ/บวก (ข้อ ๔๒๕–๔๓๔)
ธรรม 2 อย่างที่จัดเป็นคู่ขัดแย้ง ซ้ำแพทเทิร์น “มีธรรมนี้ → ผลนี้” หลายชุด:
- ธรรม 2 อย่างอกุศล/กุศล (ข้อ ๔๒๕–๔๒๖): โกรธ+ผูกโกรธ / ลบหลู่+ตีเสมอ / ริษยา+ตระหนี่ / มายา+โอ้อวด / อหิริกะ+อโนตตัปปะ → อกุศล; ธรรมตรงข้ามทั้งหมด + หิริ-โอตตัปปะ → กุศล
- ผลของธรรม 2 (ข้อ ๔๒๗–๔๒๘): ประกอบด้วยธรรมชุดลบ → อยู่เป็นทุกข์; ประกอบด้วยธรรมชุดบวก → อยู่เป็นสุข
- ความเสื่อม/ความไม่เสื่อมของภิกษุเสขะ (ข้อ ๔๒๙–๔๓๐): ธรรมชุดลบ → เป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่ภิกษุเสขะ; ธรรมชุดบวก → ไม่เสื่อม
- นรก/สวรรค์ (ข้อ ๔๓๑–๔๓๒): ประกอบธรรมชุดลบ → ตั้งอยู่ในนรกเหมือนถูกนำมาฝัง; ชุดบวก → ตั้งอยู่ในสวรรค์เหมือนถูกนำมาตั้งลงไว้
- อบาย/สวรรค์ (ข้อ ๔๓๓–๔๓๔): เมื่อตายแล้ว ธรรมชุดลบ → อบาย ทุคติ นรก; ชุดบวก → สุคติ สวรรค์
- ขยายหลายมิติ (ข้อ ๔๓๕): อกุศล/กุศล · มีโทษ/ไม่มีโทษ · ทุกข์เป็นกำไร/สุขเป็นกำไร · ทุกข์เป็นวิบาก/สุขเป็นวิบาก · เบียดเบียน/ไม่เบียดเบียน — ล้วนเป็นชุดเดียวกัน
กลุ่มที่ 2 — อำนาจประโยชน์ 2 ในการบัญญัติ (ข้อ ๔๓๖–๔๓๗)
- (ข้อ ๔๓๖): เหตุ 2 ที่พระตถาคตทรงบัญญัติสิกขาบท — “เพื่อความดีแห่งสงฆ์ + เพื่อความสำราญแห่งสงฆ์” (ชุดเดียวกันนี้ซ้ำหลายรูป: ข่มคนเก้อยาก/อยู่สำราญแห่งภิกษุมีศีล · ป้องกัน/กำจัดอาสวะ-เวร-โทษ-ภัย-อกุศลทั้งปัจจุบัน/อนาคต · อนุเคราะห์คฤหัสถ์ · ความเลื่อมใส · ตั้งมั่นแห่งสัทธรรม)
- (ข้อ ๔๓๗): อำนาจประโยชน์ชุดเดียวกันนี้ใช้กับการบัญญัติปาติโมกข์ อุปสมบท กรรมต่างๆ สิกขาบทเพิ่มเติม วินัยทุกประเภท — เป็นเปยยาลซ้ำแพทเทิร์น “เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์ 2 อย่างนี้”
กลุ่มที่ 3 — ราคเปยยาล (ข้อ ๔๓๘–๔๓๙)
แพทเทิร์นปิดทุกนิบาต: ธรรม 2 (สมถะ+วิปัสสนา) ควรอบรม เพื่อ กิจต่างๆ เกี่ยวกับกิเลสแต่ละอย่าง:
- (ข้อ ๔๓๘): เพื่อรู้ยิ่ง/กำหนดรู้/สิ้นไปรอบ/ละ/สิ้นไป/เสื่อม/สำรอก/ดับสนิท/สละ/ปล่อยวาง ซึ่งราคะ — ควรอบรม สมถะ+วิปัสสนา
- (ข้อ ๔๓๙): ขยายแพทเทิร์นเดิมไปยัง โทสะ · โมหะ · โกรธ · ผูกโกรธ · ลบหลู่ · ตีเสมอ · ริษยา · ตระหนี่ · มายา · โอ้อวด · หัวดื้อ · แข่งดี · ถือตัว · ดูหมิ่น · มัวเมา · ประมาท — ล้วนต้องอบรมสมถะ+วิปัสสนาเพื่อละ
จบทุกนิบาต (ข้อ ๔๓๙)
สรุปแพทเทิร์น
เปยยาลส่วนนี้ใช้โครงสร้าง “ธรรม 2 ชุด (ดี/ไม่ดี) × ผล 2 ชุด” ซ้ำหลายมิติ แทนที่จะแสดงเนื้อหาใหม่ — เน้นให้จำชัดว่า:
- ธรรมฝ่ายลบ (โกรธ ริษยา มายา อหิริกะ ฯลฯ) นำไปสู่ทุกข์-นรก; ธรรมฝ่ายบวก (หิริ-โอตตัปปะ ฯลฯ) นำสู่สุข-สวรรค์
- สมถะ-วิปัสสนา คือยาแก้กิเลสทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นราคะ โทสะ โมหะ หรือสิ่งสัมพันธ์กัน
ความสำคัญ: ราคเปยยาล (ข้อ ๔๓๘–๔๓๙) เป็นสูตรอ้างอิงสำคัญที่ยืนยันว่า สมถะ-วิปัสสนา ใช้ได้กับการละกิเลสทุกประเภท ไม่จำกัดเฉพาะราคะ — แพทเทิร์นนี้ปรากฏซ้ำในนิบาตอื่นๆ ของอังคุตตรนิกายด้วย
โยงกับ: สมถะ-วิปัสสนา · หิริโอตตัปปะ · ทุกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · ทุกนิบาต ทุติย-ตติยปัณณาสก์