สมาธิ

ความตั้งมั่นของจิต มีอารมณ์เดียว ไม่ฟุ้งซ่าน — เป็นหนึ่งในสิกขา 3 และเป็นฐานให้ปัญญาเกิดขึ้น

ไตรสิกขา: สมาธิ (จิตตสิกขา) เป็นข้อกลางใน sikkha-3 (ไตรสิกขา) (ศีล-สมาธิ-ปัญญา) — ศีลเกื้อกูลสมาธิ สมาธิเกื้อกูลปัญญา
สัมมาสมาธิ = ฌาน 4: สัมมาสมาธิในมรรค 8 หมายถึง jhana-4 (ฌาน 4) — ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน
สมาธินทรีย์-สมาธิพละ: เป็น 1 ใน indriya-5 (อินทรีย์ 5) — สมาธิที่แก่กล้าทำให้จิตไม่หวั่นไหวต่ออารมณ์กระทบ
โพชฌงค์: สมาธิสัมโพชฌงค์เป็น 1 ใน bojjhanga-7 (โพชฌงค์ 7) ต้องสมดุลกับ viriya (ความเพียร)
ฐานของปัญญา: จิตที่ตั้งมั่นเป็นเงื่อนไขให้เห็นสิ่งตามความเป็นจริง — “สมาหิโต ยถาภูตํ ปชานาติ” (จิตตั้งมั่นแล้วย่อมรู้ตามจริง)

ห้องสมุดพระไตรปิฎก