อังคุตตรนิกาย — เอกาทสกนิบาต (ธรรมหมวด 11)
นิบาตสุดท้ายของอังคุตตรนิกาย (ธรรมหมวด 11) — 2 วรรค (นิสสาย/ทุติย) + สูตรนอกปัณณาสก์ ข้อ ๒๐๘–๒๓๑
นิสสายวรรค (วรรคที่ 1)
- กิมัตถิย/เจตนา/อุปนิสาสูตร — ลำดับธรรมที่ไหลต่อกันเองโดยไม่ต้องตั้งใจ (ไม่ต้องเจตนาว่า “ขอให้เกิด”): ศีล → อวิปปฏิสาร (ไม่เดือดร้อน) → ปราโมทย์ → ปีติ → ปัสสัทธิ → สุข → สมาธิ → ยถาภูตญาณทัสสนะ → นิพพิทา–วิราคะ → วิมุตติญาณทัสสนะ (ธรรมมีอุปนิสัยส่งต่อกันเป็นชั้นๆ ถึงนิพพาน)
- พยสน/สัญญา/มนสิการ/อเสข/โมรนิวาปนสูตร — ธรรม 11 ในแง่ต่างๆ
ทุติยวรรค (วรรคที่ 2)
- มหานามสูตร 1–2 — ทรงสอนเจ้ามหานามศากยะถึงธรรมเครื่องอยู่ของอุบาสก (อนุสสติ ฯลฯ)
- เมตตาสูตร — อานิสงส์เมตตาเจโตวิมุตติ 11: (๑) นอนเป็นสุข (๒) ตื่นเป็นสุข (๓) ไม่ฝันร้าย (๔) เป็นที่รักของมนุษย์ (๕) เป็นที่รักของอมนุษย์ (๖) เทวดารักษา (๗) ไฟ-ยาพิษ-ศัสตราไม่กล้ำกราย (๘) จิตตั้งมั่นเร็ว (๙) ผิวหน้าผ่องใส (๑๐) ไม่หลงตาย (๑๑) ถ้ายังไม่บรรลุที่สูงกว่า ย่อมเข้าถึงพรหมโลก
- ทสม/สุภูติ/นันทิยสูตร — ทสมคหบดี (ฌาน-อรูปเป็นประตูอมตะ); พระสุภูติ-สัทธา
- สมาธิสูตร 1–4 — สมาธิที่ไม่อาศัยธาตุ/อายตนะ/โลกเป็นอารมณ์ (ไม่สำคัญในดิน-น้ำ-ไฟ-ลม-อากาส-โลกนี้-โลกหน้า แต่ยังมีสัญญา = สมาธิของม้าอาชาไนย ไม่ติดอารมณ์หยาบ)
สูตรนอกปัณณาสก์
- โคปาลกสูตร (ข้อ ๒๒๙) — นายโคบาลประกอบองค์ 11 เลี้ยงโคไม่เจริญ เทียบภิกษุประกอบ 11 ย่อมไม่เจริญในธรรมวินัย (ไม่รู้รูป/ลักษณะ/เขี่ยไข่ขาง/ปิดแผล… = ไม่รู้ขันธ์/มหาภูต ฯลฯ); ฝ่ายตรงข้ามย่อมเจริญ
ความสำคัญ: ปิดอังคุตตรนิกายด้วย เมตตานิสงส์ 11 (สูตรที่นิยมสวด/ปฏิบัติ) และ “ลำดับธรรมไหลเองตั้งแต่ศีลถึงวิมุตติ” (อุปนิสาสูตร) อันเป็นภาพรวมเส้นทางปฏิบัติ — 🎉 จบอังคุตตรนิกาย (เอก–เอกาทสกนิบาต)