อาฬวกยักษ์ (Āḷavaka) เป็นยักษ์ดุร้ายผู้ครอบครองที่อยู่ในเขตเมืองอาฬวี เป็นที่รู้จักจากการโต้ตอบกับพระพุทธเจ้าในSN 10.12 อาฬวกสูตร
- ขู่ให้พระพุทธเจ้าเข้าออกที่อยู่สลับกัน 3 ครั้ง พระองค์ทรงทำตาม ครั้งที่ 4 ทรงปฏิเสธ
- ขู่จะทำจิตให้ฟุ้งซ่าน ฉีกหัวใจ หรือเหวี่ยงข้ามแม่น้ำคงคา — พระพุทธเจ้าตรัสว่าไม่มีใครทำเช่นนั้นได้
- ถามปัญหาธรรม 4 ชุด (ทรัพย์สูงสุด / รสล้ำเลิศ / อุปกรณ์ข้ามโอฆะ / วิธีไม่เศร้าโศกหลังตาย) ทรงตอบครบทุกข้อ
- หลังฟังแล้วเลื่อมใส กราบทูลว่าพระพุทธเจ้าเสด็จมาเมืองอาฬวีเพื่อประโยชน์แก่ตนโดยแท้ และตั้งใจจะเที่ยวนมัสการพระพุทธเจ้าและพระธรรมจากบ้านสู่บ้าน
- (อรรถกถาว่า) อาฬวกะเดิมเป็นยักษ์ที่ได้รับสิทธิ์กินมนุษย์ที่เข้ามาในเขตของตนจากพญายักษ์ระดับมหาราช — รายละเอียดนี้อยู่ในอรรถกถา ไม่ใช่ main text