สรุปแหล่ง: มหาปรินิพพานสูตร

แหล่งต้นฉบับ: vol-13 หน้า 0234 (ข้อ 67) (หน้า ~?, ข้อ 67–144) | ที.ม. ๑๐
ที่อ้างอิง: พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค, มหาปรินิพพานสูตร (สูตรที่ ๓) — สูตรยาวที่สุดในพระไตรปิฎก ว่าด้วยปัจฉิมกาลของ พระพุทธเจ้า จนเสด็จปรินิพพาน

ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

• เริ่มที่คิชฌกูฏ ราชคฤห์: พระเจ้าอชาตศัตรู จะตีแคว้นวัชชี ส่งวัสสการพราหมณ์มาเฝ้า → ทรงแสดง อปริหานิยธรรม 7 (ของเจ้าวัชชี แล้วของภิกษุ)
• เสด็จจาริกผ่าน นาลันทา → ปาฏลิคาม (ทำนายความเจริญของปาฏลีบุตร) → ข้ามคงคา → เวสาลี (นางอัมพปาลีถวายสวน) → จำพรรษาสุดท้ายที่เวฬุวคาม ทรงประชวรหนัก ตรัส “จงมีตนเป็นเกาะ มีธรรมเป็นที่พึ่ง” (อัตตทีปะ)
• ทรงปลงพระชนมายุสังขารที่ปาวาลเจดีย์ (จะปรินิพพานในอีก 3 เดือน)
• เมือง ปาวา: ฉันสูกรมัททวะของ นายจุนทกัมมารบุตร ทรงประชวรหนัก (ตรัสว่าบิณฑบาต 2 ครั้งมีผลมาก: ก่อนตรัสรู้ + ก่อนปรินิพพาน)
• กุสินารา ระหว่างต้นสาละ: สุภัททปริพาชก = ปัจฉิมสาวก (สาวกองค์สุดท้ายที่ทรงบวชให้), ตรัส “ธรรมและวินัยจะเป็นศาสดาแทนเรา”, อนุญาตให้เพิกถอนสิกขาบทเล็กน้อย
• ปัจฉิมวาจา: “สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา จงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อม” แล้วปรินิพพานผ่านฌานโดยลำดับ
• ทรงแสดง สังเวชนียสถาน 4 (ประสูติ-ตรัสรู้-แสดงธรรมจักร-ปรินิพพาน)
• ถวายพระเพลิง แบ่งพระสรีรธาตุ: โทณพราหมณ์แบ่งเป็น 8 ส่วน

หน้าที่ถูกแตะจากแหล่งนี้

มหาปรินิพพานสูตร · อปริหานิยธรรม 7 · สังเวชนียสถาน 4 · ปัจฉิมวาจา · สุภัททะ · จุนทะ · กุสินารา