อากังเขยยสูตร

อากังเขยยสูตร (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ สูตรที่ ๖)

พระพุทธเจ้า ทรงแสดงที่พระเชตวัน เมืองสาวัตถี ว่า ไม่ว่าภิกษุจะ “หวัง” (อากังเขยย) ผลใด ตั้งแต่ระดับโลกๆ จนถึงนิพพาน เงื่อนไขเดียวกันหมด

สูตรสำเร็จที่ซ้ำทุกข้อ

ทุกความหวัง จบด้วยประโยคเดียวกัน: ภิกษุนั้นควร (1) ทำให้บริบูรณ์ในศีล (2) ระงับจิตภายใน (สมถะ) (3) ไม่ทำฌานให้เหินห่าง (4) ประกอบวิปัสสนา (5) เพิ่มพูนการอยู่ในสุญญาคาร (เรือนว่าง) — กล่าวคือ ศีล + สมถะ + วิปัสสนา เป็นฐานเดียวที่ให้ผลทุกระดับ

ความหวัง 17 ระดับ (ไล่จากต่ำขึ้นสูง)

1. เป็นที่รักเคารพของเพื่อนพรหมจรรย์
2. ได้ปัจจัย 4
3. ปัจจัยที่ผู้ถวายได้อานิสงส์มาก
4. การอุทิศของญาติที่ล่วงลับมีผลมาก
5. ข่มความยินดี-ไม่ยินดี
6. ข่มความกลัวความขลาด
7. ได้ ฌาน 4 โดยง่าย
8. ถูกต้องอรูปวิโมกข์ด้วยกาย
9. เป็นโสดาบัน (สิ้นสังโยชน์ 3)
10. เป็นสกทาคามี (ราคะโทสะโมหะเบาบาง)
11. เป็นอนาคามี (สิ้นโอรัมภาคิยสังโยชน์ 5)
    12-16. อภิญญา: อิทธิวิธิ · ทิพยโสต · เจโตปริยญาณ · ปุพเพนิวาสฯ · ทิพยจักษุ (วิชชา 3 บางส่วน)
12. เป็นพระอรหันต์: เจโตวิมุติ-ปัญญาวิมุติ สิ้นอาสวะ

ความสำคัญ

สูตรนี้คือ “คำมั่น” ว่าศีลที่บริสุทธิ์ + สมถวิปัสสนา เป็นทางเดียวที่ครอบคลุมผลทุกระดับ ไม่มีทางลัดอื่น เชื่อม ไตรสิกขา และ อริยบุคคล 4 (โสดาบัน→อรหันต์)

ที่อ้างอิง

มมร เล่ม 17 (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์) ข้อ ๗๓–๙๐ | ม.มู. ๑๒

แหล่งสรุป: แหล่ง-อากังเขยยสูตร