พาหิติยสูตร (Bāhitika Sutta)
พระอานนท์ตอบปัญหาพระเจ้าปเสนทิ ที่ฝั่งแม่น้ำอจิรวดี (ใกล้บุพพาราม เมืองสาวัตถี) — ชื่อสูตรจากผ้า “พาหิติกา” ที่ถวายท้ายเรื่อง
- ปเสนทิถาม: พระพุทธเจ้าประพฤติกาย-วาจา-มโนสมาจารที่วิญญูชนติเตียนได้บ้างไหม → พระอานนท์ตอบ ไม่เลย (ตถาคตละอกุศลทั้งปวง ประกอบกุศลทั้งปวง)
- นิยามสมาจารที่พึงติเตียน (ไล่เป็นลำดับ): สมาจารอกุศล = มีโทษ = มีความเบียดเบียน = มีทุกข์เป็นวิบาก = เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตน/ผู้อื่น/ทั้งสอง ทำให้อกุศลเจริญ กุศลเสื่อม
- ฝ่ายตรงข้าม = สมาจารกุศล: ไม่มีโทษ ไม่เบียดเบียน มีสุขเป็นวิบาก ทำให้กุศลเจริญ อกุศลเสื่อม — วิญญูชนไม่ติเตียน
- เกณฑ์ตัดสินดี-ชั่ว = ผล (วิบาก) + การเบียดเบียน ไม่ใช่รูปแบบภายนอก
- ปเสนทิเลื่อมใส ถวายผ้าพาหิติกา (ผ้าที่พระเจ้าอชาตศัตรูถวายมา) แก่พระอานนท์ → พระอานนท์นำไปถวายพระพุทธเจ้า; ทรงสรรเสริญว่า “เป็นลาภของปเสนทิที่ได้พบและนั่งใกล้อานนท์”