มฆเทวสูตร (Maghadeva Sutta)
พระพุทธเจ้าทรงแย้มพระสรวลที่อัมพวันใกล้เมืองมิถิลา แล้วเล่าอดีตชาติแก่พระอานนท์ (สูตรที่ 83 ราชวรรค)
- พระเจ้ามฆเทวะ ธรรมราชาแห่งมิถิลา เมื่อช่างกัลบกพบผมหงอก (= เทวทูต) ทรงเห็นเป็นสัญญาณ → มอบราชสมบัติแก่โอรส แล้วออกผนวช เจริญพรหมวิหาร 4 → เข้าถึงพรหมโลก
- ทรงตั้งกัลยาณวัตร: เมื่อเห็นผมหงอกให้สละราชย์ออกบวช “อย่าเป็นบุรุษคนสุดท้าย” — สืบต่อ 84,000 ชั่วกษัตริย์ จนถึงพระเจ้านิมิราช (ผู้ที่ท้าวสักกะส่งรถทิพย์มารับไปดาวดึงส์ แต่ขอกลับมาประพฤติธรรมต่อ)
- กฬารชนกะ โอรสพระเจ้านิมิราช ไม่ยอมบวช → ตัดกัลยาณวัตร เป็นบุรุษคนสุดท้าย
- บทเฉลย: พระเจ้ามฆเทวะ = พระโพธิสัตว์ (พระพุทธเจ้าในอดีตชาติ)
- ใจความสำคัญ: กัลยาณวัตรเก่านั้นเพียงนำสู่พรหมโลก (ไม่สิ้นทุกข์); แต่กัลยาณวัตรที่ทรงตั้งใหม่คือ อริยมรรคมีองค์ 8 ซึ่งนำสู่นิพพานโดยส่วนเดียว — ขอให้สาวก “อย่าเป็นบุรุษคนสุดท้าย” ที่ทำมรรคขาดสูญ