ปิยชาติกสูตร (Piyajātika Sutta)
พระพุทธเจ้าตรัสหลักธรรม “โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส ย่อมเกิดแต่ของที่รัก (ปิยชาติ)” ที่เชตวัน เมืองสาวัตถี
- คฤหบดีเสียบุตรคนเดียว เศร้าจนเพ้อ ไปเฝ้า → ทรงตรัสว่าทุกข์เกิดแต่ของรัก; คฤหบดีไม่ยอมรับ (เถียงว่าของรักนำมาซึ่งความสุข-โสมนัสต่างหาก) แล้วไปคุยกับนักเลงสะกาที่เห็นพ้องด้วย
- เรื่องลือถึงวัง → พระเจ้าปเสนทิก็ไม่เชื่อ; พระนางมัลลิกาส่งนาฬิชังฆพราหมณ์ไปทูลถามยืนยันพุทธพจน์ (ทรงยกตัวอย่างคนเป็นบ้า/ฆ่าตัวตายเพราะสูญเสียคนรัก)
- อุบายของมัลลิกา: ถามพระเจ้าปเสนทิทีละข้อว่า วชิรีกุมารี / วาสภขัตติยา / วิฑูฑภเสนาบดี / ตัวมัลลิกาเอง / แคว้นกาสี-โกศล เป็นที่รักไหม — ถ้าสิ่งเหล่านั้นแปรปรวนจะเกิดโสกะ-ปริเทวะไหม → ปเสนทิยอมรับทุกข้อ จึงเข้าใจและนอบน้อมพระพุทธเจ้า 3 ครั้ง
- ใจความ: ความรัก/ผูกพันเป็นบ่อเกิดของทุกข์ (โยงตัณหา, dukkha (ทุกข์)) — ยิ่งรักมากยิ่งทุกข์มากเมื่อพลัดพราก