เวขณสสูตร (Vekhanasa Sutta)
พระพุทธเจ้าสนทนากับเวขณสปริพาชก (กัจจานโคตร) ที่เชตวัน เมืองสาวัตถี — จบมัชฌิมปัณณาสก์ (สูตรที่ 80) ขึ้นต้นเหมือนจูฬสกุลุทายิสูตร
- เวขณสะอ้าง “วรรณอย่างยิ่ง” → ทรงหักด้วยอุปมาชายรักนางที่ไม่เคยเห็น + ไล่เทียบแสง (หิ่งห้อย…ดวงอาทิตย์) เช่นเดียวกับจูฬสกุลุทายิสูตร
- ทรงยกกามคุณ 5 → กามสุข (สุขจากกามคุณ) → สุขอันเป็นที่สุดของกาม (= นิพพาน) ว่าเลิศที่สุด
- เวขณสะโกรธ หาว่าสมณะอ้างพ้นทุกข์ทั้งที่ไม่รู้เงื่อนต้น-ปลาย → ทรงตอบว่า “งดเงื่อนต้น-ปลายไว้ บุรุษซื่อตรงไม่โอ้อวดจงมา เราจะสอน ไม่นานก็รู้เอง” (ปฏิบัติได้ ไม่ต้องเชื่อก่อน)
- อุปมาเด็กอ่อนถูกผูก 5 แห่ง (ข้อเท้า/ข้อมือ/คอ) ย่อมหลุดเองเมื่ออินทรีย์แก่กล้า = หลุดพ้นจากเครื่องผูกคืออวิชชา
- เวขณสะเลื่อมใส แสดงตนเป็นอุบาสก