อภิสมยวรรค (อภิสมยสังยุต)
วรรคที่ 10 ปิดท้ายอภิสมยสังยุต (ในคลัง มมร นับเป็นวรรคสุดท้ายต่อจากอันตรเปยยาล; ตรงกับ สังยุตที่ 13 อภิสมยสังยุต ในการนับสากล) — ว่าด้วย อานิสงส์การตรัสรู้ธรรม (อภิสมัย) ของพระโสดาบัน ที่เชตวัน สาวัตถี (11 สูตร)
แก่นเดียวกันทุกสูตร: อริยสาวกผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ (โสดาบัน ผู้เห็นธรรม) — กองทุกข์ที่สิ้นไปแล้วมีมากมหาศาล ส่วนที่เหลือมีประมาณน้อยนิด (อย่างมากเกิดอีกเพียง 7 อัตภาพ = สัตตักขัตตุปรมะ) แต่ละสูตรเปลี่ยนแต่ อุปมา เทียบปริมาณ มาก-น้อย:
- นขสิขาสูตร (๓๑๑–๓๑๒) — ฝุ่นปลายพระนขา (เล็บ) เทียบมหาปฐพี
- โปกขรณีสูตร (๓๑๓–๓๑๔) — น้ำปลายหญ้าคา เทียบสระโบกขรณี
- ปฐม/ทุติยสัมเภชอุทกสูตร (๓๑๕–๓๑๘) — น้ำ 2-3 หยด เทียบน้ำที่แม่น้ำใหญ่มาบรรจบกัน
- ปฐม/ทุติยปฐวีสูตร (๓๑๙–๓๒๒) — ก้อนดิน 7 ก้อนเท่าเมล็ดกระเบา เทียบมหาปฐพี
- ปฐม/ทุติยสมุททสูตร (๓๒๓–๓๒๖) — น้ำ 2-3 หยด เทียบมหาสมุทร
- ปฐม/ทุติย/ตติยปัพพตูปมสูตร (๓๒๗–๓๓๒) — ก้อนหินเล็ก 7 ก้อนเท่าเมล็ดผักกาด เทียบขุนเขาหิมวันต์/ภูเขาสิเนรุ
ความสำคัญ: เน้นว่าการบรรลุโสดาปัตติผล (อภิสมัย) ตัดทุกข์ในสังสารวัฏได้เกือบหมด เหลือเพียงเศษเสี้ยว — เป็นการชี้คุณค่ามหาศาลของการเห็นอริยสัจ/ปฏิจจสมุปบาท — จบอภิสมยสังยุต