มาตุคามสังยุต — มาตุคามพลวรรค (วรรคที่ 3)
วรรคที่สามและวรรคสุดท้ายของ มาตุคามสังยุต — 10 สูตร ว่าด้วย กำลัง (พละ) ของมาตุคาม 5 ประการ และบทบาทของกำลังเหล่านั้นในชีวิตคฤหัสถ์ ปิดท้ายด้วยวัฑฒิสูตรที่ยกระดับสู่ อริยสาวิกา
กำลัง (พละ) 5 ของมาตุคาม
รูปพละ · โภคพละ · ญาติพละ · บุตรพละ · สีลพละ
สรุปสูตรทั้ง 10
- วิสารทสูตร 1 (ข้อ ๔๘๔) — มาตุคามประกอบด้วยพละ 5 เป็นผู้สามารถอยู่ครองเรือนได้
- ปสัยหสูตร (ข้อ ๔๘๕) — มาตุคามประกอบด้วยพละ 5 ย่อมบังคับสามีอยู่ครองเรือนได้
- อภิภุยยสูตร (ข้อ ๔๘๖) — มาตุคามพละ 5 ข่มขี่สามีได้; แต่บุรุษมีกำลังอย่างเดียว = ความเป็นใหญ่ ย่อมข่มขี่มาตุคามได้ — กำลังคือรูป/โภคะ/ญาติ/บุตร/ศีล ไม่อาจป้องกันมาตุคามที่ถูกบุรุษข่มขี่
- อังคสูตร (ข้อ ๔๘๗–๔๘๘) — แสดงความบริบูรณ์ขององค์: มาตุคามที่มีพละครบตามลำดับ (รูป → โภคะ → ญาติ → บุตร → ศีล) ถือว่าบริบูรณ์ยิ่งขึ้นทีละขั้น
- นาสยิตถสูตร (ข้อ ๔๘๙–๔๙๐) — ถ้าขาดสีลพละ พวกญาติจะให้มาตุคามพินาศ (ขับออกจากสกุล) แม้มีพละอื่นครบ; แต่ถ้ามีสีลพละ แม้ขาดพละอื่น พวกญาติย่อมให้อยู่ในสกุล → ศีลเป็นพละสูงสุด
- เหตุสูตร (ข้อ ๔๙๑–๔๙๒) — มาตุคามไปสวรรค์หลังตายไม่ใช่เพราะรูป/โภคะ/ญาติ/บุตร แต่เพราะสีลพละเท่านั้น
- ฐานสูตร (ข้อ ๔๙๓) — ฐานะ 5 ที่มาตุคามผู้ไม่ทำบุญได้ยาก: เกิดในสกุลสมควร · ไปสู่สกุลสมควร · อยู่โดยไม่มีหญิงร่วมสามี · มีบุตร · ประพฤติครอบงำสามี
- วิสารทสูตร 2 (ข้อ ๔๙๔) — ฐานะ 5 เดียวกันผู้ทำบุญไว้ได้โดยง่าย (นัยกลับ)
- ปัญจเวรสูตร (ข้อ ๔๙๕) — มาตุคามประกอบด้วยธรรม 5 (ศีล 5) เป็นผู้สามารถอยู่ครองเรือนได้
- วัฑฒิสูตร (ข้อ ๔๙๖) — อริยสาวิกาเจริญด้วยวัฑฒิธรรม 5 คือ ศรัทธา · ศีล · สุตะ · จาคะ · ปัญญา ย่อมเจริญด้วยวัฑฒิธรรมอันเป็นอริยะ ถือสาระของตนในโลกนี้ได้ (มีคาถาประกอบ)
ความสำคัญ:
- วรรคนี้เน้นซ้ำว่า สีลพละประเสริฐที่สุด เหนือรูป โภคะ ญาติ บุตร ทั้งในแง่สังคม (ญาติยอมรับ) และแง่โลกหน้า (ไปสวรรค์)
- วัฑฒิสูตรยกระดับมาตุคามจากเรื่องคฤหัสถ์ธรรมดาสู่ อริยสาวิกา เชื่อมกับธรรมที่ลึกกว่า (ศรัทธา-สุตะ-จาคะ-ปัญญา)
- โยง เปยยาลวรรค 1 · เปยยาลวรรค 2; sila (ศีล), saddha (ศรัทธา), panna (ปัญญา), ariya-puggala-4 (อริยบุคคล 4)