อานาปานสติ (การมีสติกำหนดลมหายใจ)
กรรมฐานบรรพแรกของ กายานุปัสสนา ใน สติปัฏฐาน 4 (มหาสติปัฏฐานสูตร)
วิธีโดยย่อ: ภิกษุไปสู่ป่า/โคนไม้/เรือนว่าง นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติ แล้ว
- หายใจเข้า-ออก ยาว ก็รู้ชัด / สั้น ก็รู้ชัด
- สำเหนียกว่าจะรู้กองลมทั้งปวง / ระงับกายสังขาร หายใจเข้า-ออก
เป็นฐานสร้างสมาธิ (นำสู่ฌาน) และต่อยอดเป็นวิปัสสนา — พระพุทธเจ้า ทรงใช้เป็นวิหารธรรมหลัก
แหล่ง: แหล่ง-มหาสติปัฏฐานสูตร