การศึกษาตามลำดับขั้น ศีล → สมาธิ → ปัญญา; แนวปฏิบัติเป็นขั้นตอนในพระธรรมวินัย
- ปรากฏชัดในganakamoggallana-sutta-page (คณกโมคคัลลานสูตร): พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเหมือนสถาปนิกสอนศิษย์ทีละขั้น — ศีล → อินทรียสังวร → โภชนะพอดี → ตื่นตัว → satipatthana-4 (สติปัฏฐาน 4) → jhana-4 (ฌาน 4) → วิชชา-วิมุตติ
- โครงนี้เรียกว่าอนุปุพพสิกขาหรืออนุปุพพปฏิปทา — แตกต่างจากการข้ามขั้นหรือทำสลับ
- “ตถาคตเป็นแต่ผู้บอกทาง” — สาวกต้องปฏิบัติเองตามลำดับ
- โยงกับsikkha-3 (ไตรสิกขา): ศีล-สมาธิ-ปัญญา คือโครงหลักของอนุปุพพสิกขา
- ในanupubbikatha (อนุปุพพิกถา): ทานก่อน ศีล สวรรค์ โทษกาม แล้วจึงอริยสัจ — เป็นอนุปุพพิกถาในแง่การสอน