อนุสัย 7 (กิเลสที่นอนเนื่องในสันดาน)

กิเลสละเอียดที่นอนเนื่อง (แฝงตัว) รอแสดงตัวเมื่อมีเหตุ:

  1. กามราคานุสัย — ราคะในกาม
  2. ปฏิฆานุสัย — ความขัดเคือง
  3. ทิฏฐานุสัย — ความเห็นผิด
  4. วิจิกิจฉานุสัย — ความลังเลสงสัย
  5. มานานุสัย — ความถือตัว
  6. ภวราคานุสัย — ราคะในภพ
  7. อวิชชานุสัย — ความไม่รู้

ใน มธุปิณฑิกสูตร เมื่อไม่เพลิดเพลินยึดถือในเวทนา (ไม่ปรุงปปัญจะ) ย่อมถึง “ที่สุดของอนุสัยทั้ง 7” และดับการวิวาททั้งปวง

เทียบกับ สัมมาทิฏฐิสูตร ที่กล่าวอนุสัย 3 หลัก (ราคา/ปฏิฆะ/มานะ “เรามีอยู่”) เป็นชุดย่อ