แหล่ง: จูฬสัจจกสูตร (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ สูตรที่ ๓๕)
- ที่มา:
raw/tipitaka/thaimm/vol-19.md ข้อ ๓๙๒–๔๐๔
- ฉบับ: มมร เล่ม 19 | ตำแหน่ง: มหายมกวรรค สูตรที่ 5
ใจความสำคัญ
- สัจจกะ นิครนถบุตร นักโต้วาทะลำพอง ที่ป่ามหาวัน เวสาลี ท้าโต้พระพุทธเจ้าต่อหน้าเจ้าลิจฉวี 500
- พระอัสสชิบอกว่าคำสอนหลัก = ขันธ์ 5 ไม่เที่ยง/ไม่ใช่ตัว; สัจจกะค้านว่าขันธ์ 5 เป็นอัตตา
- พระพุทธเจ้าหัก: ถ้าขันธ์เป็นตัวต้องบังคับได้ “จงเป็นอย่างนี้ อย่าเป็นอย่างนั้น” → สัจจกะนิ่ง 3 ครั้ง ยอมรับว่าบังคับไม่ได้
- ไล่: ขันธ์ไม่เที่ยง→ทุกข์→ไม่ควรยึดว่าตัวเรา; อุปมาผ่าต้นกล้วยหาแก่นไม่เจอ → สัจจกะเหงื่อตก (เจ้าทุมมุขลิจฉวีอุปมาปูถูกหักก้าม)
- ปิดท้าย: สาวก = เห็นขันธ์ “ไม่ใช่ของเรา”; อรหันต์ = พ้นเพราะไม่ถือมั่น มีคุณเลิศ 3 (ญาณ/ปฏิปทา/วิมุตติ); สัจจกะนิมนต์ฉัน (ยังไม่ถึงสรณะ)
จุดเด่น
- เกณฑ์ตัดสินอนัตตา: ถ้าเป็นอัตตาจริงต้องบังคับบัญชาได้
- คู่กับมหาสัจจกสูตร (สูตรที่ 36)
โยงไปหน้า