มหาสติปัฏฐานสูตร (มหาวรรค สูตรที่ ๙) ⭐

สูตรหลักว่าด้วยการปฏิบัติ สติปัฏฐาน 4 อันเป็น “เอกายนมรรค” (ทางสายเอก) สู่นิพพาน พระพุทธเจ้า แสดงที่ กัมมาสทัมมะ แคว้นกุรุ

เอกายนมรรค

“ทางนี้เป็นที่ไปอันเอก เพื่อความหมดจดของสัตว์ เพื่อก้าวล่วงโศก-ร่ำไร เพื่อดับทุกข์-โทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม เพื่อทำนิพพานให้แจ้ง — คือสติปัฏฐาน 4”

หลักร่วมทุกฐาน: พิจารณาเห็น (กาย/เวทนา/จิต/ธรรม) เนืองๆ มีความเพียร–สัมปชัญญะ–สติ นำอภิชฌาและโทมนัสในโลกออกเสีย

กายานุปัสสนา — ลมหายใจ, อิริยาบถ, สัมปชัญญะ, อาการ 32, ธาตุ 4, ป่าช้า 9
เวทนานุปัสสนา — รู้เท่าทันสุข-ทุกข์-อุเบกขา
จิตตานุปัสสนา — รู้สภาพจิต (มี/ไม่มีราคะ-โทสะ-โมหะ ฯลฯ)
ธัมมานุปัสสนา — นิวรณ์ 5, ขันธ์ 5, อายตนะ, โพชฌงค์ 7, อริยสัจ 4 (สูตรนี้ให้นิยามอริยสัจ 4 ครบถ้วน รวมมรรค 8)

ผู้เจริญสติปัฏฐาน 4 ตั้งแต่ 7 ปี จนถึง 7 วัน พึงหวังผลอย่างใดอย่างหนึ่ง: อรหัตตผล หรือ อนาคามี (อริยผล)

มมร เล่ม 14 (ทีฆนิกาย มหาวรรค) ข้อ 273– | ที.ม. ๑๐ (ฉบับมัชฌิมนิกายเรียก สติปัฏฐานสูตร)