อนุปทสูตร (Anupada Sutta)
พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญพระสารีบุตรต่อหน้าภิกษุ ที่เชตวัน เมืองสาวัตถี — ว่าด้วย อนุปทธรรมวิปัสสนา (เห็นแจ้งธรรมตามลำดับบทไม่ขาดสาย)
- ทรงชี้ว่าพระสารีบุตรเป็นบัณฑิต มีปัญญามาก เจริญวิปัสสนาในธรรมตามลำดับ กึ่งเดือน (ปักษ์หนึ่ง) จึงบรรลุ
- วิธี: เข้าฌานและอรูปสมาบัติทีละขั้น แล้วแยกพิจารณาธรรม (เจตสิก) ในแต่ละสมาบัติทีละบท — เช่นในปฐมฌาน: วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต ฉันทะ ฯลฯ รู้ชัดว่าธรรมเหล่านี้เกิด-ตั้งอยู่-ดับไป
- ไล่ครบรูปฌาน 4 → อากาสานัญจายตนะ → วิญญาณัญจายตนะ → อากิญจัญญายตนะ (สามขั้นนี้ยังแยกเจตสิกได้) → เนวสัญญานาสัญญายตนะ (ละเอียดเกินจะแยกเป็นบท) → สัญญาเวทยิตนิโรธ เห็นด้วยปัญญาแล้วอาสวะสิ้น
- ทรงยกย่องว่าพระสารีบุตรเป็น “บุตรผู้เกิดแต่อก เกิดแต่ปากของพระผู้มีพระภาค” (พุทธชิโนรส) ผู้ยังธรรมจักรที่ตถาคตให้เป็นไปแล้วให้เป็นไปตามโดยชอบ
- ความสำคัญ: ต้นแบบสายวิปัสสนาแบบ “อนุปทธัมมวิปัสสนา” และหลักฐานคำสรรเสริญพระสารีบุตรในฐานะแม่ทัพธรรม