สติปัฏฐานสูตร

สติปัฏฐานสูตร (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ สูตรที่ ๑๐ — สูตรสุดท้ายของมูลปริยายวรรค)

พระพุทธเจ้า ทรงแสดงที่นิคมกัมมาสธัมมะ แคว้นกุรุ ว่าด้วย สติปัฏฐาน 4 = “ทางเอก (เอกายนมรรค)” เพื่อความบริสุทธิ์ ก้าวล่วงโศก ดับทุกข์ บรรลุนิพพาน

ความสัมพันธ์กับมหาสติปัฏฐานสูตร (ทีฆนิกาย)

สูตรนี้คือ ฉบับมัชฌิมนิกาย เนื้อหาแทบเหมือน มหาสติปัฏฐานสูตร (ทีฆนิกาย) ทุกบรรพ ต่างเพียงในธัมมานุปัสสนา ส่วน สัจจบรรพ (อริยสัจ 4) ฉบับมัชฌิมแสดงย่อ ไม่ขยายรายละเอียดเท่าฉบับทีฆะ รายละเอียด 21 บรรพดูที่หน้า สติปัฏฐาน 4

4 ฐาน

1. กายานุปัสสนา — อานาปานบรรพ, อิริยาบถ, สัมปชัญญะ, ปฏิกูล (อาการ 32), ธาตุ 4, ป่าช้า 9
2. เวทนานุปัสสนา — สุข/ทุกข์/อทุกขมสุข (มีอามิส/ไม่มีอามิส)
3. จิตตานุปัสสนา — จิตมีราคะ/ปราศจากราคะ ฯลฯ
4. ธัมมานุปัสสนา — นิวรณ์ 5, ขันธ์ 5, อายตนะ, โพชฌงค์ 7, อริยสัจ 4

แต่ละบรรพปิดด้วยสูตรซ้ำ: เห็นภายใน/ภายนอก, เห็นความเกิด-ดับ, สติตั้งมั่นเพียงเพื่อรู้ ไม่ถือมั่นอะไรในโลก

ความสำคัญ

ตอกย้ำว่ามูลปริยายวรรคปิดท้ายด้วย “วิธีปฏิบัติจริง” หลังจากปูพื้นเรื่องมัญญนา อาสวะ ทิฏฐิ และสัมมาทิฏฐิมาแล้ว

ที่อ้างอิง

มมร เล่ม 17 (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์) ข้อ ๑๓๑–๑๕๒ | ม.มู. ๑๒

แหล่งสรุป: แหล่ง-สติปัฏฐานสูตร