สมาธิสังยุต

สังยุตว่าด้วย ความฉลาด (โกศล) ในสมาธิ ที่สาวัตถี — 10 สูตร (สังยุตสุดท้ายของขันธวารวรรค); อรรถกถาระบุว่าสังยุตนี้ตรัสถึงโลกิยฌานเท่านั้น

• โครงทุกสูตร: จำแนกผู้ได้ฌาน (ฌายี) เป็น 4 จำพวก (จตุกกะ) ตามทักษะคู่หนึ่ง — ฉลาดอย่างหนึ่งแต่ไม่ฉลาดอีกอย่าง / ฉลาดอีกอย่างแต่ไม่ฉลาดอย่างแรก / ไม่ฉลาดทั้งสอง / ฉลาดทั้งสอง → ผู้ฉลาดทั้งสองนับว่า เลิศ-ประเสริฐสุด

10 ทักษะในสมาธิ (1 ทักษะ = 1 สูตร):

#	สูตร	ความฉลาดในเรื่อง
1	สมาธิสมาปัตติสูตร	ตั้งจิตมั่น (สมาธิ) ↔ การเข้า (สมาบัติ)
2	ฐิติสูตร	การดำรงอยู่ในสมาธิ
3	วุฏฐานสูตร	การออกจากสมาธิ
4	กัลลิตสูตร	ความควรแก่งาน (กัลลิตา) ของสมาธิ
5	อารัมมณสูตร	อารมณ์ของสมาธิ
6	โคจรสูตร	โคจร (ที่เที่ยวไปของจิต)
7	อภินีหารสูตร	การน้อมจิตไป (อภินิหาร)
8	สักกัจจการีสูตร	ทำโดยเคารพ
9	สาตัจจการีสูตร	ทำติดต่อเนื่อง
10	สัปปายการีสูตร	ทำสิ่งเป็นสัปปายะ (เกื้อกูลแก่สมาธิ)

(ท้ายสังยุต ตรัสจตุกกะเพิ่มโดยจับคู่ “สมาบัติ” กับทักษะอื่นๆ ตามนัยเดียวกัน)

ความสำคัญ: เป็นคู่มือความชำนาญในฌาน (วสี) — ผู้บรรลุสมาธิยังต้องฝึกให้ครบทุกด้าน (เข้า-ตั้งอยู่-ออก-เลือกอารมณ์-น้อมจิต ฯลฯ) จึงจะเป็นผู้เลิศ; โยงภาวนา และสมาบัติ