พระฉันนะ (Channa)
พระภิกษุสาวก เดิมเป็นสารถีม้าในคืนที่เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวช มีประวัติดื้อรั้นในพระวินัย แต่ฉันโนวาทสูตรบันทึกการหลุดพ้นของท่าน
- อาพาธหนักที่ภูเขาคิชฌกูฏ ราชคฤห์: ทนทุกขเวทนาอย่างมาก (ลมกระทบขม่อม เวียนศีรษะ ปั่นป่วนท้อง ความร้อน) และประกาศจะหาศาสตรามาฆ่าตัว
- พระสารีบุตรและพระมหาจุนทะเยี่ยม — พระสารีบุตรทดสอบว่ายึดอายตนะ 6 ว่า “ของเรา เรา อัตตา” หรือไม่ — พระฉันนะตอบว่า เห็นความดับ รู้ความดับ จึงไม่ยึด
- หลังจากทั้งสองจากไป พระฉันนะหาศาสตรามาฆ่าตัว
- พระพุทธเจ้าตรัสว่า “อนุปวัชชะ” (ไม่มีโทษ ไม่ควรตำหนิ): เพราะผู้ที่ “ทั้งกายนี้และยึดมั่นกายอื่น” จึงจะควรตำหนิ — พระฉันนะไม่มีลักษณะนั้น = พิสูจน์ว่าบรรลุธรรมและไม่ถือขันธ์ใหม่
ที่อ้างอิง
- มมร ล.23 ข้อ ๗๔๑–๗๕๓ (ฉันโนวาทสูตร)