พระอัญญาโกณฑัญญะ
หนึ่งใน ปัญจวัคคีย์ ผู้ได้ดวงตาเห็นธรรม (ธรรมจักษุ) เป็นคนแรกเมื่อจบ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร จึงนับเป็น พระอริยบุคคลองค์แรก และพระสงฆ์องค์แรกในพระพุทธศาสนา
คำว่า “อัญญา” (รู้แล้ว) นำหน้าชื่อ มาจากที่ พระพุทธเจ้า ทรงเปล่งว่า “โกณฑัญญะรู้แล้วหนอ”
- หลังบรรลุอรหัตแล้วไปอยู่ที่สระมันทากินีในถิ่นช้างตระกูลฉัททันตะ ตลอด ๑๒ ปี ก่อนมาเฝ้าพระพุทธเจ้าครั้งสุดท้าย (อรรถกถาว่าอยู่โดยเคารพในวิหาร ไม่อยากรบกวนภิกษุที่มาหา)
- วังคีสเถระกล่าวคาถาสรรเสริญท่านเฉพาะพระพักตร์พระพุทธเจ้า ณ เวฬุวัน ราชคฤห์: “ผู้ตรัสรู้ตามพระพุทธองค์ มีวิชชา ๓ ฉลาดในเจโตปริยญาณ เป็นทายาทของพระพุทธองค์” — SN 8.9 โกณฑัญญสูตร