แหล่ง: มหาสัจจกสูตร (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ สูตรที่ ๓๖)
- ที่มา:
raw/tipitaka/thaimm/vol-19.md ข้อ ๔๐๕–๔๓๒
- ฉบับ: มมร เล่ม 19 | ตำแหน่ง: มหายมกวรรค สูตรที่ 6
ใจความสำคัญ
- สัจจกะกลับมาถามเรื่องกายภาวนา/จิตตภาวนา เข้าใจผิดว่า “กายภาวนา” = ทรมานตนแบบนักบวชเปลือย
- นิยามจริง: ปุถุชนไม่ฝึก → เวทนาครอบงำจิต; อริยสาวกฝึกกาย-จิต → เวทนาครอบงำไม่ได้
- อัตชีวประวัติตรัสรู้: ออกบวช → อาฬาร (อากิญจัญญายตนะ) → อุททก (เนวสัญญานาสัญญายตนะ) → ละทั้งสอง → อุรุเวลา
- อุปมาไม้สีไฟ 3 ข้อ: ตรัสรู้ได้ต้องกาย-ใจพ้นกามจริง (ทรมานกายเปล่าไม่พอ)
- ทุกรกิริยา: กดข่มจิต, กลั้นลม, อดอาหารจนกายซูบ → “ทุกข์เพียงนี้ก็ไม่บรรลุ”
- จุดพลิก: ระลึกปฐมฌานวัยเด็ก → ทางสายกลาง → เสวยข้าว (ปัญจวัคคีย์หนี)
- คืนตรัสรู้: ฌาน 4 → วิชชา 3 (ระลึกชาติ/จุตูปปาต/อาสวักขย) → หลุดพ้น
- สัจจกะสรรเสริญว่าพระพักตร์ผ่องใสต่างจากครู 6 ที่โกรธ แล้วทูลลา
จุดเด่น
- แหล่งอัตชีวประวัติตรัสรู้ที่ละเอียด โดยเฉพาะทุกรกิริยาและจุดพลิกที่ปฐมฌาน
- แยกชัด: ทรมานกาย ≠ ภาวนา; ทางตรัสรู้ = มัชฌิมาปฏิปทา
โยงไปหน้า