เทวทหสูตร (Devadaha Sutta)
พระพุทธเจ้าหักวาทะ**พวกนิครนถ์** ที่เทวทหนิคม แคว้นสักกะ — สูตรเปิดอุปริปัณณาสก์ (vol-22) และเทวทหวรรค
- วาทะนิครนถ์ (กรรมนิยม/determinism): ทุกเวทนา (สุข-ทุกข์-อทุกขมสุข) เกิดจากกรรมเก่า; สิ้นกรรมเก่าด้วยตบะ + ไม่ทำกรรมใหม่ → สิ้นกรรม → สิ้นทุกข์
- ทรงซัก 5 ข้อ นิครนถ์ตอบ “ไม่รู้” ทั้งหมด: (1) เคยมีในก่อนไหม (2) เคยทำบาปไหม (3) บาปอะไร (4) ละทุกข์ไปเท่าไร (5) ละอกุศล-เจริญกุศลปัจจุบันได้ไหม → จึงไม่ควรอ้างว่าทุกข์มาจากกรรมเก่าล้วน
- ความเพียร(ตบะ)แรงกล้า → ทุกข์เกิดจากความเพียรเอง ไม่ใช่กรรมเก่า; ตบะไม่อาจเร่ง/ชะลอวิบากกรรมได้ → ความเพียรของนิครนถ์ไร้ผล
- ตรงข้าม: ความเพียรของตถาคตมีผล (ภิกษุเจริญธรรมจนละทุกข์ได้จริง)
- โยงกรรม, ตบะ, จูฬทุกขักขันธสูตร (โต้นิครนถ์เรื่องตบะเหมือนกัน)