มหาสกุลุทายิสูตร

มหาสกุลุทายิสูตร (Mahāsakuludāyi Sutta)

พระพุทธเจ้าสนทนากับสกุลุทายิปริพาชก (เรียก “อุทายี”) ที่ปริพาชการาม (ที่ให้เหยื่อนกยูง) เมืองราชคฤห์ — เหตุที่สาวกเคารพพระพุทธเจ้า (ต่างจากสาวกครูอื่นที่ดูหมิ่นครูตน)

• ปูพื้น: เทียบกับครูทั้ง 6 (ปูรณกัสสป ฯลฯ) ที่สาวกไม่เคารพ ยกตนข่มครู; แต่สาวกพระพุทธเจ้าเคารพยิ่ง แม้ผู้ลาสิกขาก็ยังสรรเสริญพระศาสดา
• อุทายีเดาเหตุ 5 (พระองค์ฉันน้อย/สันโดษจีวร/บิณฑบาต/เสนาสนะ/สงัด) — ทรงปฏิเสธว่าไม่ใช่ เพราะสาวกหลายรูปเคร่งยิ่งกว่าพระองค์ในข้อเหล่านี้ (พระองค์บางครั้งฉันเต็มบาตร อยู่เรือนยอด อยู่ท่ามกลางบริษัท)
• ธรรม 5 ที่แท้ที่ทำให้สาวกเคารพ:
  1. อธิศีล — ทรงมีศีลขันธ์อย่างยิ่ง
  2. ญาณทัสสนะรู้จริง — รู้เองจึงตรัสว่ารู้ แสดงธรรมมีเหตุ มีความอัศจรรย์
  3. ปัญญาอันยิ่ง — ไม่มีใครข่มวาทะได้
  4. ตอบอริยสัจ 4 ยังจิตผู้ถามให้ยินดี
  5. ทรงบอกปฏิปทาครบ สาวกปฏิบัติแล้วบรรลุอรหัตมากมาย: สติปัฏฐาน 4 · สัมมัปปธาน 4 · อิทธิบาท 4 · อินทรีย์ 5 · พละ 5 · โพชฌงค์ 7 · มรรค 8 (= โพธิปักขิยธรรม 37) · วิโมกข์ 8 · อภิภายตนะ 8 · กสิณ · ฌาน · วิชชา
• ความสำคัญ: รวม “หลักสูตรปฏิบัติ” ของพระพุทธศาสนาไว้เป็นชุดเดียว และชี้ว่าความเคารพมาจากคุณธรรม-ปัญญา-การพาสาวกพ้นทุกข์ได้จริง ไม่ใช่วัตรเคร่งภายนอก