วาเสฏฐสูตร (Vāseṭṭha Sutta)
พระพุทธเจ้าตัดสินข้อโต้แย้งของวาเสฏฐมาณพและภารทวาชมาณพ ที่ราวป่าอิจฉานังคละ — ตรัสเป็นคาถาล้วน
- ข้อโต้แย้ง: เป็นพราหมณ์เพราะชาติ (กำเนิด) หรือเพราะกรรม (การกระทำ)? — ภารทวาชะ=ชาติ, วาเสฏฐะ=กรรม
- ทรงชี้ว่า สัตว์ต่างชนิด (หญ้า-ต้นไม้-แมลง-สัตว์ 4 เท้า-ปลา-นก) มีเพศต่างกันโดยกำเนิดจริง แต่มนุษย์ไม่ต่างกันโดยกำเนิด (ผม-ตา-ผิว ฯลฯ เหมือนกันหมด) — ต่างกันที่อาชีพ/กรรม (ชาวนา/ช่าง/โจร/ทหาร/ราชา เรียกตามกรรม) ชื่อวรรณะเป็นแค่ “โวหารโลก”
- พราหมณ์แท้ = ผู้สิ้นกิเลส/พระอรหันต์ (ชุดคาถา “เราเรียกผู้นั้นว่าพราหมณ์” — ตัดสังโยชน์ ไม่ยึดมั่น ขันติ วางอาชญา สิ้นอาสวะ ฯลฯ; เทียบพราหมณวรรคในธรรมบท)
- บทสรุป: “เป็นคนชั่วเพราะกรรม เป็นพราหมณ์เพราะกรรม…โลกเป็นไปตามกรรม สัตว์ถูกผูกด้วยกรรมดังลิ่มสลักรถ” (ปฏิจจสมุปบาท+กรรม); กรรมประเสริฐ 4 = ตบะ/พรหมจรรย์/สัญญมะ/ทมะ
- โยงวรรณะ 4, อัคคัญญสูตร (ทั้งสองมาณพภายหลังบวช เป็นผู้ฟังอัคคัญญสูตร)