โทสะ

ความคิดประทุษร้าย ขัดเคือง ไม่พอใจ — เป็นอกุศลมูล 1 ใน 3 (โลภะ โทสะ โมหะ) เป็นรากเหง้าของกรรมชั่วฝ่ายโกรธ

อกุศลมูล: โทสะเป็นหนึ่งใน akusala-mula-3 (อกุศลมูล 3) — กรรมที่เกิดจากโทสะนำทุกข์มาให้ทั้งในปัจจุบันและภพหน้า
ความสัมพันธ์กับ kodha (ความโกรธ): kodha คือความโกรธที่ปรากฏ dosa คือกิเลสที่แฝงในจิต; โทสะเป็นรากที่ลึกกว่า kodha เป็นผลที่แสดงออก
ปฏิฆะ: โทสะมักปรากฏเมื่อพบสิ่งไม่ถูกใจ (ปฏิฆนิมิต) — เป็นเหตุให้เกิด kodha (ความโกรธ) โหดเหี้ยม อิจฉา และพยาบาท
สังโยชน์เบื้องต่ำ: ปฏิฆะ (แง่หนึ่งของโทสะ) เป็นสังโยชน์เบื้องต่ำที่ละได้ที่สกทาคามิมรรค-อนาคามิมรรค
ดับโทสะ: เจริญ metta (เมตตา) และขันติ (khanti (ขันติ)) เป็นปฏิปักษ์โดยตรง

ห้องสมุดพระไตรปิฎก